ﺗﺎرﯾﺨﭽﻪ ﮐﻨﺠﺪ:

ﮐﻨﺠﺪ ﯾﮑﯽ از ﻗﺪﯾﻤﯽ ﺗﺮﯾﻦ داﻧﻪ ﻫﺎي روﻏﻨﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺸﺮ ﺷﻨﺎﺧﺘﻪ ﺷﺪه ﺗﺎرﯾﺨﭽﻪ ﮐﻨﺠﺪ ﺑﻪ 5000 ﺳﺎل ﭘﯿﺶ ﻣﯿﺮﺳﺪ.وﻃﻦ اﺻﻠﯽ ﮐﻨﺠﺪ ﻫﻨﺪوﺳﺘﺎن اﺳﺖ. در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﭼﯿﻦ ﺑﺰرﮔﺘﺮﯾﻦ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﮐﻨﻨﺪه ﮐﻨﺠﺪ در دﻧﯿﺎ ﻣ ﯽﺑﺎﺷﺪ. در اﯾﺮان ﻧﯿﺰ ﻣﻘﺪاري ﮐﻨﺠﺪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ آن ﺑﻪ ﻣﺼﺮف ﺗﻬﯿﻪ روﻏﻦ و ﺣﻠﻮا ﻣ ﯽرﺳﺪ. ﮐﻠﯿﺎت ﮔﯿﺎه ﺷﻨﺎﺳﯽ: ﮐﻨﺠﺪ ﮔﯿﺎﻫﯽ اﺳﺖ ﯾﮑﺴﺎﻟﻪ ﺑﺎ ارﺗﻔﺎع ﺣﺪود ﯾﮏ ﻣﺘﺮ ﮐﻪ ﻗﺴﻤﺖ اﻧﺘﻬﺎﯾﯽ ﺳﺎﻗﻪ آن ﭘﻮﺷﯿﺪه از ﮐﺮك اﺳﺖ. ﮔﻠﻬﺎي آن ﺑﻪ رﻧﮓ ﺳﻔﯿﺪ و ﯾﺎ ﻗﺮﻣﺰﻇﺎﻫﺮ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﻣﯿﻮه اﯾﻦ ﮔﯿﺎه ﺑﻪ ﺻﻮرت ﮐﭙﺴﻮل و ﻣﺤﺘﻮي داﻧ ﻪﻫﺎي ﮐﻮﭼﮏ و ﻣﺴﻄﺢ و ﺑﯿﻀﻮي اﺳﺖ ﮐﻪ داﻧﻪ ﮐﻨﺠﺪ ﻧﺎﻣﯿﺪه ﻣ ﯽﺷﻮد و ﻗﺴﻤﺖ ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده اﯾﻦ ﮔﯿﺎه اﺳﺖ. ﺳﺮﻣﺎ ﺑﺮ ﮐﯿﻔﯿﺖ ﺑﺬر ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﺰاﻣﻮﻟﯿﻦ و ﺳﺰاﻣﻮل ﻧﯿﺰ ﺗﺄﺛﯿﺮ ﻣﻌﮑﻮس ﻣﯽ ﮔﺬارد.ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ دﻟﯿﻞ ﺑﺮاي رﺷﺪ ﮐﻨﺠﺪ ﺗﻘﺮﯾﺒًﺎ 150 روز ﻋﺎري از ﺳﺮﻣﺎ و ﯾﺨﺒﻨﺪان ﻻزم اﺳﺖ. ﮐﻨﺠﺪ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺷﻮري ﺧﺎك ﺣﺴﺎس اﺳﺖ و PH ﻣﻨﺎﺳﺐ  رﺷﺪ ﮐﻨﺠﺪ ﺣﺪود   8- 7 ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ .ﮐﻨﺠﺪ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﻌﻤﻮل در ﺑﺮاﺑﺮ ﺧﺸﮑﯽ ﻣﻘﺎوم اﺳﺖ . ﺑﺎ اﯾﻦ  وﺟﻮد ﮔﯿﺎﻫﭽﻪ ﮐﻨﺠﺪ در ﺑﺮاﺑﺮ ﮐﻤﺒﻮد آب ﺑﯿﺶ از ﺣﺪ ﺣﺴﺎس اﺳﺖ.

 

ﺗﺮﮐﯿﺒﺎت ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ 

نام علمی کنجد "indicum Sesamun" است. ﮐﻨﺠﺪ در ﻃﻮل ﺳﺎل ﻗﺎﺑﻞ دﺳﺘﺮﺳﯽ اﺳﺖ و ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ اﻧﻮاع آن در رﻧﮓ ﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺑﻪ وﯾﮋه ﺳﻔﯿﺪ، زرد، ﺳﯿﺎه و ﻗﺮﻣﺰ ﯾﺎﻓﺖ ﻣﯽ ﺷﻮد. ﮐﻨﺠﺪ ﻣﻨﺒﻊ ﻏﺬاﯾﯽ ﺑﺴﯿﺎر ﺑﺎ ارزﺷﯽ اﺳﺖ.  ﻋﻼوه ﺑﺮ اﯾﻦ ﮐﻪ ﻣﻨﺒﻊ ﺧﯿﻠﯽ ﺧﻮﺑﯽ از ﻣﻨﮕﻨﺰ و ﻣﺲ اﺳﺖ. از ﻧﻈﺮ ﮐﻠﺴﯿﻢ، ﻣﻨﯿﺰﯾﻢ، آﻫﻦ، ﻓﺴﻔﺮ، وﯾﺘﺎﻣﯿﻦ B1 ، روی و ﻓﯿﺒﺮﻫﺎي ﻏﺬاﯾﯽ ﻧﯿﺰ ﻣﻨﺒﻊ ارزﺷﻤﻨﺪي ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽ رود.

ﮐﻨﺠﺪ داراي ﭘﺮوﺗﺌﯿﻦ ، وﯾﺘﺎﻣﯿﻨﻬﺎي  B,D,E,F  و ﻟﺴﯿﺘﯿﻦ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ.ﻣﻘﺪار روﻏﻦ آن در ﺣﺪود 50% اﺳﺖ. روﻏﻦ ﮐﻨﺠﺪ ﻣﺮﮐﺐ از ﺣﺪود 70% اﺳﯿﺪﻫﺎي ﺟﺮب اﺷﺒﺎع ﻧﺸﺪه ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻟﯿﻨﻮﻟﺌﯿﮏ اﺳﯿﺪ ،  اوﻟﺌﯿﮏ اﺳﯿﺪ و ﻣﻘﺪاري اﺳﯿﺪﻫﺎي ﭼﺮب اﺷﺒﺎع ﺷﺪه ﻣﺎﻧﻨﺪ اﺳﯿﺪ ﭘﺎﻟﻤﺘﯿﮏ و آراﺷﯿﺪﯾﮏ اﺳﯿﺪ ﻣ ﯽﺑﺎﺷﺪ. روﻏﻦ ﮐﻨﺠﺪ ﯾﮑﯽ از روﻏﻨﻬﺎي اﺷﺒﺎع ﻧﺸﺪه و ﻣﻔﯿﺪ ﺑﺮاي ﺑﺪن اﺳﺖ اﯾﻦ روﻏﻦ ﻧﻪ ﻓﻘﻂ ﮐﻠﺴﺘﺮول ﺑﺪن را ﺑﺎﻻ ﻧﻤ ﯽﺑﺮد ﺑﻠﮑﻪ آﻧﺮا ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ دﻫﺪ ﻓﯿﺘﻮاﺳﺘﺮول ﻫﺎ ﺗﺮﮐﯿﺒﺎﺗﯽ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ در ﮔﯿﺎﻫﺎن ﯾﺎﻓﺖ ﻣﯽ ﺷﻮﻧﺪ و ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن ﺷﯿﻤﯿﺎﯾﯽ ﻣﺸﺎﺑﻬﯽ ﺑﺎ ﮐﻠﺴﺘﺮول دارﻧﺪ. ﺑﺎ درﯾﺎﻓﺖ ﻣﯿﺰان ﻣﻨﺎﺳﺒﯽ از ﻓﯿﺘﻮاﺳﺘﺮول ﻫﺎ، ﻣﯿﺰان ﮐﻠﺴﺘﺮول ﺧﻮن ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ، ﭘﺎﺳﺦ اﯾﻤﻨﯽ ﺗﻘﻮﯾﺖ ﻣﯽ ﺷﻮد و ﺧﻄﺮ ﺑﺮوز ﺳﺮﻃﺎن ﻫﺎي ﺧﺎص ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ ﯾﺎﺑﺪ. اﻣﺮوزه ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺧﻮاص ﻣﻬﻢ ﻓﯿﺘﻮاﺳﺘﺮول ﻫﺎ، اﻗﺪام ﺑﻪ اﺳﺘﺨﺮاج آن ﻫﺎ از داﻧﻪ ﻫﺎي ﺳﻮﯾﺎ، ذرت و ﮔﯿﺎﻫﺎن دﯾﮕﺮ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ و ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اﻓﺰودﻧﯽ در ﺗﻬﯿﻪ ﻏﺬاﻫﺎي ﻓﺮآوري ﺷﺪه ﺑﻪ ﮐﺎر ﻣﯽ ﺑﺮﻧﺪ. در ﮔﺰارش ﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ در ﻣﻮرد ﻣﯿﺰان ﻓﯿﺘﻮاﺳﺘﺮول ﮔﯿﺎﻫﺎن اراﺋﻪ ﺷﺪه اﺳﺖ، ﻣﻌﻠﻮم ﻣﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﮐﻨﺠﺪ، از ﻏﻨﯽ ﺗﺮﯾﻦ ﻣﻮاد ﻏﺬاﯾﯽ از ﻧﻈﺮ ﻓﯿﺘﻮاﺳﺘﺮول ﻫﺎﺳﺖ. در ﻫﺮ 100 ﮔﺮم از ﮐﻨﺠﺪ 400 ﺗﺎ 413 ﻣﯿﻠﯽ ﮔﺮم ﻓﯿﺘﻮاﺳﺘﺮول وﺟﻮد دارد. 
ﻣﯿﺰان ﻓﯿﺘﻮاﺳﺘﺮول در ﭘﺴﺘﻪ و داﻧﻪ ﻫﺎي آﻓﺘﺎﺑﮕﺮدان از 270 ﺗﺎ 289 ﻣﯿﻠﯽ ﮔﺮم ﻣﺘﻐﯿﺮ اﺳﺖ و ﻣﯿﺰان آن در ﺗﺨﻤﻪ ﻫﺎي ﮐﺪو ﺗﻨﺒﻞ ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از 265 ﻣﯿﻠﯽ ﮔﺮم در ﻫﺮ 100 ﮔﺮم.

ﺑﻪ ﻃﻮر ﮐﻠﯽ ﮐﯿﻔﯿﺖ ﮐﻨﺠﺪ ﺑﻪ 3 ﻋﺎﻣﻞ رﻧﮓ، ﻃﻌﻢ و درﺻﺪ روﻏﻦ ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد 

نوع ماده رطوبت انرژی پروتئین چربی مجموع کربوهیدرات مجموع فیبر مجموع خاکستر
واحد درصد کالری گرم گرم گرم گرم گرم
کامل 4.5 563 6.18 1.49 6.21 3.6 3.5
بدون پوست 5.5 572 32.18 4.53 6.17 4.2 3.5

 

منبع : واحد تولیدی بروج